sonamavashi

सोनामावशी पारगावला नांदायला आली त्यावर्षी पाच सहा वर्षांनी त्या भागात चांगला पाउस झाला. बायका तिला देवीच म्हणायच्या. सोनामावशी पण देवीची भक्त. दोन मुलं झाली. नवरा शेतात काम करत होता. साप चावला. दवाखाना लांब होता. वाचला नाही. दोन्ही पोरं सोनामावशीनी सांभाळली. शिकवली. मोठी केली. एकाचं नाव गणेश, दुसरा संदीप. बिन बापाचे लेकरं म्हणून गावातले लोक पण काळजी घ्यायचे. दोघंही तसे एकदम शांत. आपण भले आणि आपला अभ्यास भला. शाळेतून आले की आईला मदत करायचे. पुन्हा अभ्यासाला बसायचे. पुस्तकातले धडे जोरजोरात वाचायचे. वहीत मोत्यासारखं अक्षर काढायचे. सोनामावशी निरक्षर होती. पण पोरांच्या वह्या बघून भारावून जायची. पोरं जोरजोरात पुस्तक वाचायचे. सोनामावशी मन लावून ऐकायची. गणेश आणि संदीप नेहमी म्हणायचे आम्ही तुझे दोन हात. आम्ही तुझे दोन डोळे. आणि त्यांचा अभ्यास कसा चाललाय हे सांगायला अख्खा गाव होता. जो तो येऊन कौतुक करायचा. शेजार पाजारचे लोक आपले पोरं पाठवायचे शिकायला. गावातल्या सगळ्या पोरांना उदाहरण होते गणेश आणि संदीप. परीक्षेत त्यांच्या मागं नंबर यावा म्हणून पोरं देवाला प्रार्थना करायचे. दोडके मास्तरनी तर दहावीत त्यांच्या मुलांचा नंबर गणेशच्या मागं यावा म्हणून खूप प्रयत्न केला. पोरीसुद्धा एकमेकीत बोलताना नवरा मिळावा तर गणेश आणी संदीप सारखा असं म्हणायच्या. पोरांचं एवढ कौतुक ऐकून सोनामावशीला खूप बळ यायचं. दोन कामं जास्त करायची.

सोनामावशीला बोलायला कुणी नसायचं. नवऱ्याच्या फोटोशी बोलत बसायची. रोज न चुकता सोनामावशी नवऱ्याला पोरांची प्रगती सांगायची. फोटोशी बोलताना सुद्धा सोनामावशी एवढी रमून जायची की नवख्या माणसाला वेडीच वाटली असती. पोरांना आधी बरं वाटायचं. पण नंतर सोनामावशीची ही गोष्ट आवडेनाशी झाली. दोघांनी आईला खूप समजवून सांगितलं. बोलता बोलता आई मोठ्या आवाजात गप्पा मारायला लागायची. हसायची. रडायची. पोरांना हे सगळं नको वाटायचं. पण सोनामावशी तरी काय करणार? कुणाला बोलणार? मरताना सासूने वचन घेतलं होतं की घराण्याची अब्रू धुळीला मिळवू नको. सोनामावशी कधी कुणाशी कामाशिवाय बोलायची नाही. पोरांचे मास्तर जरी कौतुक करायला आले तरी फक्त ऐकून घ्यायची. देवीला हात जोडायची. कधी जत्रेत जाऊन देवीची मूर्ती आणता आली नाही तिला. पण जमेल तिथून देवीचे चित्र जमा केले होते. घरात भिंतीवर सगळीकडे देवीचे चित्र. फोटो. गावातल्या बायका तिला सुरुवातीला देवीच्या पावलांनी आली म्हणायचे. ते सोनामावशीनी खूपच मनावर घेतलं होतं. सगळं काही देवीच्या आशीर्वादाने चालू आहे असं वाटायचं तिला. देवीचे वार, देवीचे व्रत, देवीचे उपवास हेच तिचं आयुष्य होतं. आणि वरचेवर विश्वास वाढतच चालला होता तिचा. कारण पोरांनी प्रत्येक गोष्ट मनासारखी केली होती. दोघं दहावीत बारावीत चांगल्या मार्कांनी पास झाले. शहरात शिकायला गेले.

त्यांच्या शिक्षणासाठी सोनामावशीनी शेत विकलं. लोकांच्या शेतात काम केलं. खरतर काही लोकांनी शेत विकायला विरोध केला होता. पण सोनामावशीने ऐकलं नाही. तिला पोरांचं शिक्षण महत्वाचं होतं. आणि पोरं खरंच हुशार होती. दोघांनी सोनामावशीचं स्वप्न पूर्ण केलं. दोघांना पुण्यात चांगली नौकरी लागली. लग्न झाले. आता म्हातारपण सुखात जाणार होतं. सगळ्या गावाला सोनामावशीचा हेवा वाटायचा. पोरं आता सोनामावशीला शहरात नेणार. सुखात ठेवणार असं वाटत होतं. पण दरवेळी आले की दोन्ही पोरं काही ना काहीतरी कारण सांगायचे. दोघांच्या बायका कधी दोन दिवस सुद्धा गावात आल्या नाहीत. दोघं कधी आले तर एखादी रात्र थांबायचे. निघून जायचे. सोना मावशी बिचारी तोंड बारीक करून निरोप द्यायची. न चुकता काहीतरी पिशवीत बांधून द्यायची. कुठून हुरडा आण. खारोड्या बनवून दे. मेथीचे लाडू दे. हे सगळं बनवताना सोनामावशी किती उत्साहात असायची ते बघायला तिच्या सुना कधी नसायच्या. पण संदीप आणि गणेशने खूप वेळा बघितलं होतं आईला. रात्र रात्र जागून कधी डिंकाचे लाडू बनवत बसलीय. कधी कुरडया कधी बेसनाचे लाडू. सोनामावशीला वाटायचं पोरं अजून लहानच आहेत. तिने बनवलेल्या गोष्टीच आवडतात त्यांना. पण पोरं तिचं मन राखायला ती जे बांधून देईल ते घेऊन जायचे. पुण्यात गेले की कधी वॉचमन तर कधी कामवालीला आईने दिलेले पदार्थ देऊन टाकायचे. खरंतर त्यांना ती चव आवडत नव्हती असं नाही. पण त्यांची स्पर्धा सुरु होती शहराशी. आता ते शेतातले गाजर आणि काकड्या खाणारे उरले नव्हते. आता ते सलाड खाणारे झाले होते. त्यात वाईट काही नसतं. माणसाने बदलायला पाहिजे. घर जुनं वाटलं तर बदल केले पाहिजेत. रंग बदलायला पाहिजे. पण पाया नाही. वस्तू बदलायला पाहिजेत. पण माणसं नाही. पण संदीप आणि गणेश शहराशी स्पर्धा करण्यात मग्न होते. सोनामावशी मात्र अजून जशीच्या तशीच होती. देवीचे व्रत वाढले होते. रोज तिच्यासोबत देवीचापण स्वयपाक सुरु झाला होता. पोरं लवकरात लवकर घरी घेऊन जातील या आशेवर. बिचारीला आता एकटीला राहायचा कंटाळा आला होता. नाही म्हणायला दोघांनी तिला नंबर दिले होते. पण महिन्यात एकदा कधीतरी तिचा फोन उचलायचे पोरं. त्यात सोनामावशी पोरांना देवीला फुल वहा, सुनेला अमुक देवीला नैवेद्य दाखवायला सांग, नातवाचं डोकं देवीपुढे टेकवून आणा अशाच सूचना करत राहायची. सोनामावशीची देवीवर श्रद्धा जशीच्या तशी होती. पण मुलांची आईवर श्रद्धा उरलेली नव्हती. पहिल्यासारखी. जसे जसे मुलं शिकत गेले तशी तशी त्यांना आई वेडी वाटत गेली. आता तर दोघंही तिला ठार वेडी समजतात. कारण फार साधं होतं. सोनामावशी आधी दिवसातला काही वेळ नवऱ्याच्या फोटोशी बोलायची. आता तासनतास बोलत बसते. एकटीच असते बिचारी. येणारे जाणारे, शेजारी पाजारी डोकावून बघतात. सोनामावशीला फोटोसमोर हसताना किंवा रडताना बघून घाबरून जातात. हळू हळू सगळ्या गावाला सोनामावशीची काळजी वाटू लागली. काही लोकांनी संदीप आणि गणेशला समजवून पण सांगितलं. पण आता संदीप आणि गणेशला गावातले लोक सहानुभूती दाखवू शकत नव्हते. बिनबापाचे लेक म्हणून. आता संदीप आणी गणेशला आता नातू झाले होते. त्यांचं तोंड बघायला सोनामावशी उत्सुक असायची. पण गणेश आणि संदीप आता आपल्या नव्या विश्वात रमले होते. संदीपच्या घरी सतत ऑफिसातले लोक यायचे. पार्ट्या असायच्या. त्याला घरात आईला आणून ठेवणं कमीपणाचं वाटू लागलं. गणेश सतत दौऱ्यावर असायचा. त्याच्या बायकोने हात झटकले. मी आईला सांभाळू शकत नाही म्हणाली.

 

काही दिवसांनी मुलांचे फोन येणं बंद झाले. येणं पण होत नव्हतं. आता सगळ्या गावात सोनामावशीची मुलं तिरस्काराचा विषय झाली. सोनामावशीने केलेले कष्ट लोकांना माहित होते. सोनामावशीला येत नव्हता तेवढा राग आता शेजार पाजारच्या लोकांना येत होता. गावातल्या लोकांना येत होता. रोज कुणीतरी येऊन हाच विषय काढायचं. वैतागून घरात असली तरी सोनामावशी दार बंद करून बसायची. पण लोक शांत बसत नव्हते. एक दिवस संत्या फोन घेऊन आला. सोनामावशीला दिला. संदीपचा फोन होता. रागा रागात बोलत होता. गावात का आमची बदनामी करतेस म्हणून संतापला होता. पुन्हा गावातून कुणीतरी संदीपला फोन केला होता. आईला घेऊन जा सोबत. ते राहिल बाजूला संदीप आईवरच संतापला. त्याला वाटलं तिनेच सांगितलं गावातल्या लोकांना फोन करायला. सोनामावशीनी सगळं ऐकून घेतलं. नेहमीप्रमाणे नातवाची चौकशी केली. आणी सांगितलं आता गावातून कुणाचाच फोन येणार नाही.

सोनामावशी गावातून गायब झाली. खूप शोध घेतला लोकांनी. मुलांना कळवून टाकलं. संदीप आणी गणेश आला. पोलिसात तक्रार केली. निघून गेले. शेवटी मुलं आहेत. कधीतरी आठवण येतेच. पुण्यातल्या महागड्या हॉटेलमध्ये जेवत आई कुठे असेल असा विचार करतात. आणि सोनामावशी? सोनामावशी फर्ग्युसन रोडवर हातात देवीची परडी घेऊन फिरत असते. दोन तीन देवीचे फोटो असतात. गावातल्या बायकांनी एवढ कौतुक केलं होतं नांदायला आली तेंव्हा की आयुष्यभर ती स्वतःला देवीचा आशीर्वाद आहे समजत होती. आताही देवीच्या फोटोकडे बघून लोक तिला चिल्लर पैसे देतात. तिला अजूनही वाटतं देवीचा आशीर्वाद आहे. तिची श्रद्धा अढळ आहे. देवीला आई समजून जगणारे खूप आहेत. पण देवीसारख्या आईला समजून घेणारे या जगात खूप कमी आहेत. हातात देवीची परडी घेऊन भिक मागणारी प्रत्येक स्त्री कुणाची तरी आई आहे. बहिण आहे. कुणीतरी आहे. अशा कुठल्याही सोनामावशीला बघितलं की वाटतं जगात खरंच देव आहे का? कारण सोनामावशी सारखी देवी आज…

-अरविंद जगताप.

The following two tabs change content below.
अरविंद जगताप

अरविंद जगताप

Writer, Lyricist, And Curious About Everything at ArvindJagtap.com
Arvind Jagtap was born on 20th September 1977. He is a poet, lyricist and scriptwriter well-known for his exploits in Marathi Cinema, the Art and Literature circuit and Television Industry. He is also a voracious reader who has developed his own heart-touching and candid writing style which incorporates colors of foolery, comedy, humor, political satire and pragmatism. Arvind has penned thought provoking articles on important issues such as farmers suicides, draught, life in rural Maharashtra, pseudo progress, urbanization and its social & ecological impact, to name a few. His work is a reflection of his ideology. It weighs in favor of generating awareness among the masses rather than simply creating pure nonchalant entertainment.
अरविंद जगताप

Written by अरविंद जगताप

Arvind Jagtap was born on 20th September 1977. He is a poet, lyricist and scriptwriter well-known for his exploits in Marathi Cinema, the Art and Literature circuit and Television Industry. He is also a voracious reader who has developed his own heart-touching and candid writing style which incorporates colors of...
Read more

Leave a Reply