शेवंता आणि भारतचा संसार कसाबसा कुरकुर करत चालू होता. तशी शेवंताला अडचण काही नव्हती. पैशाला कमी नव्हती. भारत वाटल तेवढे पैसे आणून द्यायचा. कधी काही बोलायचा नाही. शेतात राब राब राबायचा. शेवंता नोटा मोजायची. तरी भारतच्या नशिबात सुख नव्हतं. कारण वंशाला दिवा नव्हता. लोक भारतला नावं ठेवायचे. आधी आधी माघारी बोलायचे. पण नंतर नंतर तोंडावर बोलायला लागले. तसा भारतचा काही दोष नव्हता. पण शेवंताला मुल होत नव्हतं. बरं शेवंता तशी खमकी होती. तिला हे माहित असूनही ती असं वागायची जसा काही सगळा दोष भारतचा आहे. लोक विचार करायचे भारत गरीब आहे. कुणाला काही बोलायचा त्याचा स्वभाव नाही. सगळ्या गोष्टीत तटस्थ राहणारा. आपण बरं आपलं काम बरं असा त्याचा स्वभाव. मुल होत नाही म्हणून त्याने कधी शेवंताला दोष दिला नाही. सोसत राहिला. लोक बोलायचे पण कधी मनावर घेतलं नाही. खूप वर्ष होऊन गेले. नेमकं सांगायचं तर सोळा वर्षं. सोळा वर्षं मुकाट्याने सगळं सोसत राहिलेला भारत हळूहळू अस्वस्थ होऊ लागला. त्याला कारणही तसंच घडलं. आजवर मनावर घ्यावं असं कुणाचं बोलणं नव्हतं. जे आपले आहेत ते लेकरं नीट सांभाळत नव्हते त्यांचं बोलणं भारतने का मनावर घ्यायचं? पण गावात नवीन शिक्षिका आली होती. मीना. खरंतर ती फक्त गावातल्या शाळेसाठी होती. पण ती गावातल्या प्रत्येकाला शिकवायची. राहायला नेमकी भारतच्याच घरी खोली मिळाली. कारण भारतच्या घरात इनमिन दोन माणसं. आणि घर मोठं. वाडाच. शेवंताने पैसा येईल म्हणून भाडेकरू ठेवले होते. आधी दोन भाडेकरू होते. नंतर एक खोली मीनाला दिली. पण मीना आल्यापासून शेवंताच्या डोक्याला ताप झाला होता. आधी भाडेकरू काही पर्याय नसल्याने शेवंता वहिनीला भाव द्यायचे. येताजाता विचारपूस करायचे. पण मीना आल्यापासून सगळे मीनाच्या मागं लागले. त्यात मीना नवे नवे गाणे ऐकत बसायची. ते गाणे भाडेकरूंना नवे नवे स्वप्नं दाखवायचे. बिचारे कामधंदे सोडून मीनाच्या गाण्यात मग्न व्हायला लागले. नाहीतरी ते शेवंताचे तेच तेच रडगाणे ऐकून कंटाळून गेले होते.
मीना आल्यामुळे फक्त भाडेकरूच भारावून गेले होते असं नाही. आता भारतमध्ये पण बदल होऊ लागला. पैशाच्या बाबतीत कितीही अधाशी असली तरी त्याला शेवंता आवडायची. तिने आजपर्यंत परस्पर लाखो रुपये माहेरी पाठवले. भारतला सगळं माहित होतं. पण त्याने कधी तक्रार केली नाही. त्याला तिच्याशिवाय पर्याय तरी काय होता? पण आता परिस्थिती बदलली होती. मीना सारखी त्याच्या समोर यायची. केस वाळवत कधी रांगोळी काढत. कधी गाणी ऐकत कधी तुळशीला पाणी घालत. खरतर शेवंता पण तुळशीला पाणी घालायची. पण तुळस आपल्या परंपरेत कितीमहत्वाची आहे ही गोष्ट मीनाने सांगितली. शेवंता मन लावून गाईला चारा द्यायची. गाईच्याच दुधाचं तूप शेवंता घरात वापरायची. पण गाईचं शेण सुद्धा किती पवित्र असतं ते मीनाने सांगितलं तेंव्हा भारतला लक्षात आलं. मीना खूप हुशार आहे. तो अधून मधून तिच्याशी बोलायचा. पण अशात मीना त्याला खूप तुसडेपणाने बोलायची. मुल असलं पाहिजे. वंशाचा दिवा नाही ते घराणं काय दिवे लावणार? मीनामुळे सगळे भाडेकरू बिथरले होते. आता भारत पण अस्वस्थ झाला. त्याला तिचं बोलणं पटायला लागलं. तो तिच्यापाशी मन मोकळं करायला लागला. ती पण त्याच्याशी खूप तळमळीने बोलायला लागली. मीना भारतला समजवून सांगायला लागली की एवढी वर्ष तो खूप वाईट जगला. त्याने वाईट दिवस बघितले. सुरुवातीला भारतला लक्षात आलं नाही की वाईट दिवस म्हणजे काय? तो शेतावरून कितीही उशिरा आला तरी किरकिर करत का होईना शेवंता त्याला गरम भाकरी थापून द्यायची. पण मीना म्हणाली की तेवढं कुणीपण करू शकतं. तिने कधी रात्री तुझ्या ताटापुढे रांगोळी काढली का? भारत हैराण झाला. रात्री पण ताटापुढे रांगोळी काढणारी कुणी असेल असं त्याला स्वप्नातसुद्धा वाटलं नव्हतं. मीना त्याला म्हणाली की बायको किती आरडाओरडा करते तुमची. एक शब्द पण न काढता जेवायला वाढलं पाहिजे. भारतला आता अंगावर शहारेच यायचे बाकी राहिले. मग मीना म्हणाली की रोज सकाळी तुम्ही शेतात जाता तेंव्हा ती चिडचिड करते. पैशांचा विषय काढते. तुम्ही कसं काम करणार दिवसभर? तुम्हाला आपल्या संस्कृतीप्रमाणे ओवाळायला पाहिजे तिने. भारतला आता खात्री झाली की मीना आपलं भविष्य आहे. मिनाच आपल्याला सुखी ठेवू शकते. दोघांच्या गाठीभेठी वाढू लागल्या. दोघं चोरून भेटू लागले. भारत आणि मीना स्वप्न बघू लागले. नवीन संसाराचे. नवीन आयुष्याचे. दोघांनी लग्न करायचं स्वप्नं बघितलं. आता भारतचा सगळा व्यवहार मीना बघणार. आपल्या होणार्या मुलाचं त्यांनी नाव ठेवलं विकास. फक्त मूल होणं बाकी होतं. कारण लग्न बाकी होतं.
मीनाने भारतला सगळे पुरावे दिले होते. शेवंता कसे त्याचे कष्टाचे पैसे माहेरी देते ते सिध्द करून दिलं. खरंतर ते भारतला आधीच माहित होतं. पण मीनाने असं तिखट मीठ लावून सांगितलं की भारत भाऊक झाला. मीना आपले पैसे आपल्याच घरात ठेऊ शकते आणि ते डबल करू शकते याची भारतला खात्री झाली. त्याने शेवंताला सांगितलं की आता बास झालं. आता मला मुल पाहिजे. शेवंता हैराण झाली. आजपर्यंत मुलासाठी काहीच कुरकुर न करणारा नवरा अचानक एवढा अस्वस्थ का झाला हे शेवंताला लक्षात आलं होतं. तिनेच मीनाला पैशांच्या हव्यासापोटी भाडेकरू ठेवलं होतं. आता परिणाम भोगणं भाग होतं. शेवटी शेवंता मीनाकडे सगळी सूत्र द्यायला तयार झाली. एकाच घरात दोन बायका. पण मीनाकडे सगळे अधिकार. शेवंता फक्त नामधारी. आता भारत मीनाच्या ताब्यात होता. ती सांगेल तसं ऐकू लागला. लग्न झाल्यावर भारतला वाटलं आता आपले दिवस बदलले. आता आपल्याला काहीच समस्या असणार नाही. पण लवरकरच भारतला वस्तुस्थितीची जाणीव व्हायला लागली. भारत शेतातून उशिरा घरी यायचा. घरात जेवायला काहीच नसायचं. फक्त रांगोळी काढून ठेवलेली असायची. भारत वैतागून मीनाला विचारायचा की तू म्हणाली होतीस तुम्हाला रात्री सुद्धा जेवताना रांगोळी पाहिजे ताटापुढे. मीना म्हणाली मी फक्त रांगोळीबद्दल बोलले होते. जेवणाबद्दल नाही. मी स्वयपाक करणार नाही. आता भारत रात्री उपाशी राहू लागला. शेवंताला तर हेच पाहिजे होतं. लोकांना वाटत होतं की शेवंताने समजून घ्यावं की भारत उपाशी आहे. त्याला जेवायला मिळावं म्हणून काही बोलावं. भांडावं. पण शेवंताला त्याची फिकीर नव्हती. भारत उपाशी राहिला तर तिला पाहिजेच होता. कारण त्याशिवाय भारतला अद्दल घडणार नव्हती.
भारत बिचारा आता फक्त एकाच गोष्टीच्या आशेने मीनासोबत संसार करत होता. उपाशी तापाशी का असेना पण मुल झालं पाहिजे. पण लवकरच मीनाला पण मूल होऊ शकत नाही हे डॉक्टरने सांगितलं. भारत निराश झाला. पण मीना म्हणाली असं निराश व्हायचं नाही. उलट हा चांगला संदेश आहे. आपण दुसऱ्या भागातून एखादं मुल दत्तक घेऊ. आपल्याकडून खूप मोठं काम होईल. भारतला तिने जाहिरात करायला लावून एक मुल दत्तक घेतलं. मोठ्या कौतुकाने त्याचं नाव विकास ठेवलं. विकासचे डोळे जपानी माणसासारखे होते. नाक चीनी माणसासारखं होतं. तरीपण मुल भारतचं आहे हे गावाने स्वीकारलं. कारण होर्डिंगवरच भारतने लाखभर रुपये खर्च केले. मैदानात बारसं केलं होतं. त्या मुलामुळे वारस मिळणार होता. पण हळू हळू जसा विकास मोठा होत गेला तसे लोक काहीबाही बोलू लागले. एकतर शेवंताचं म्हणणं होतं की विकास सारखा माती खातो. मीना म्हणत होती की हेच तर त्याची मातीशी नाळ असल्याचं लक्षण आहे. शेवंता म्हणायची की तीन वर्ष झाले तरी विकास अजून रांगतोच आहे. मीना म्हणायची की ही जमिनीवर राहण्याची शिकवण आहे. हळू हळू राग आला की विकास भिंतीवर डोकं आपटू लागला. शेवंता म्हणू लागली की विकास वेडा झाला. मीना म्हणायची की विकास घरात संतापला की भिंतीवर डोकं आपटतो. सीमेवर गेला की शत्रूचं काय करून टाकेल? त्याला वीस वर्ष द्या. मग बघा. दोघी चार लोक समोर असले की भांडत बसतात. घरात एकट्या असल्या की एका ताटात खातात. गावाला विकासची चिंता आहे. विकास अजून रांगतोच आहे. आता भारत पूर्णवेळ शेतात असतो. सगळे विकासवर बोलत असतात. भारत कुणीतरी शेतमालावर बोलेल याची वाट बघत असतो. दोघींच्या भांडणात विकास त्याच्या वाट्याला कधीच येत नाही.
– अरविंद जगताप.

The following two tabs change content below.
अरविंद जगताप

अरविंद जगताप

Writer, Lyricist, And Curious About Everything at ArvindJagtap.com
Arvind Jagtap was born on 20th September 1977. He is a poet, lyricist and scriptwriter well-known for his exploits in Marathi Cinema, the Art and Literature circuit and Television Industry. He is also a voracious reader who has developed his own heart-touching and candid writing style which incorporates colors of foolery, comedy, humor, political satire and pragmatism. Arvind has penned thought provoking articles on important issues such as farmers suicides, draught, life in rural Maharashtra, pseudo progress, urbanization and its social & ecological impact, to name a few. His work is a reflection of his ideology. It weighs in favor of generating awareness among the masses rather than simply creating pure nonchalant entertainment.
अरविंद जगताप

Written by अरविंद जगताप

Arvind Jagtap was born on 20th September 1977. He is a poet, lyricist and scriptwriter well-known for his exploits in Marathi Cinema, the Art and Literature circuit and Television Industry. He is also a voracious reader who has developed his own heart-touching and candid writing style which incorporates colors of...
Read more

Leave a Reply